Το ερασιτεχνικό ψάρεμα από καγιάκ στη θάλασσα επιτρέπεται στην Ελλάδα, εφόσον χρησιμοποιούνται νόμιμα ερασιτεχνικά εργαλεία (όπως καλάμι και πετονιά) και τηρούνται οι γενικοί κανόνες της ερασιτεχνικής αλιείας και οι περιορισμοί κίνησης του σκάφους. Απαγορεύεται η απομάκρυνση μεγαλύτερη των 500 μέτρων από την ακτογραμμή.
Όροι και περιορισμοί για το καγιάκ
Ωράριο: Επιτρέπεται μόνο τη μέρα. Απαγορεύεται η κίνηση του καγιάκ πριν την ανατολή και μετά τη δύση του ηλίου.
Aπόσταση: Απαγορεύεται η απομάκρυνση μεγαλύτερη των 500 μέτρων από την ακτογραμμή.
Καιρός: Απαγορεύεται η κυκλοφορία όταν υπάρχουν κακοκαιρίες ή δυνατοί άνεμοι.
Εξοπλισμός ασφαλείας: Είναι υποχρεωτική η χρήση σωσίβιου καθ’ όλη τη διάρκεια της πλεύσης.
Κανόνες ψαρέματος και Επιτρεπόμενα μέσα: Επιτρέπεται το ψάρεμα με καλάμι (συρτή, casting, jigging).
Ποσότητα: Ισχύει το όριο των 5 κιλών ψαριών ή κεφαλόποδων ανά 24ωρο για ερασιτέχνη, εκτός αν υπάρχει ειδικό μεγαλύτερο αλίευμα (π.χ. ένα μεγάλο ψάρι).
Απαγορεύσεις: Απαγορεύεται αυστηρά η πώληση των ψαριών, καθώς και το ψάρεμα με τη χρήση τεχνητού φωτός.
Είτε από πλευράς ασφάλειας, είτε για την απλή επικοινωνία με τους συμπλέοντες φίλους, οι επιλογές που έχουμε στη διάθεσή μας είναι πολλές, ειδικά μετά την εξέλιξη των κινητών τηλεφώνων. Όταν όμως απαιτείται συνακρόαση 2 κυβερνητών και άνω, ο ασφαλέστερος τρόπος επικοινωνίας στη θάλασσα είναι το VHF. Ας λάβουμε ακόμη υπ όψιν μας ότι για απεριόριστους πλόες θα πρέπει να υπάρχει στο σκάφος – εκτός των υπολοίπων υποχρεωτικών εφοδίων – ή κινητό τηλέφωνο με έξτρα φορτισμένη μπαταρία, ή δεύτερο κινητό τηλέφωνο, ή VHF.
Ένα από τα πιο αξιόπιστα είναι VHF είναι το LOWRANCELVR-880 VHF, το χρησιμοποιώ 16 χρόνια στο σκάφος μου.Πρόκειται για DSC VHF με ραδιόφωνο, σύστημα ενδοεπικοινωνίας, σειρήνα ομίχλης, αγκυροβολίας. Διαθέτει FM ραδιόφωνο, σύνδεση στο δίκτυο NMEA® 2000, ώστε να έχετε επαφή με τους φίλους σας και να γνωρίζετε τη θέση που βρίσκονται. Διαθέτει όλα τα χαρακτηριστικά ενός ραδιοτηλεφώνου, με ισχύ 25W/1W DSC.
Χαρακτηριστικά LOWRANCELVR-880 VHF
• VHF συν FM stereo ραδιόφωνο, με πανίσχυρη stereo έξοδο. • Διπλή σύνδεση NMEA 0183 και NMEA 2000® DSC. • “Ανιχνεύση θέσης φίλου”, όπου μπορείτε να ανιχνεύσετε τη θέση τριών φίλων σας, μέσω του DSC, ενώ εμφανίζεται η θέση τους, επάνω στην οθόνη του Lowrance GPS Chartplotter. • Ναυσιπλοΐα Μέγιστου Κύκλου, προς Στίγμα και μεταφορά στοιχείων στο χαρτογράφο < chartplotter >. • Μνήμη 200 στιγμάτων, όπου μπορείτε να τους δώσετε όνομα μέχρι 6 χαρακτήρες. • Full Class D DCS, αυτόματη λειτουργία κινδύνου, εκπέμπει – λαμβάνει με ακρίβεια θέση πλοίου και κλήσεις ομάδας, μέσω NMEA 0183/NMEA 2000® και τα εμφανίζει στα chartplotters. • Ονομασία καναλιών. • Άμεση εμφάνιση θέσης σκάφους και ώρας στην οθόνη, όταν συνδεθεί με ένα συμβατό GPS chartplotter. • ATIS λειτουργία, για την ενδοχώρα. • Διαθέτει ενδοεπικοινωνία, με ενσωματωμένο μεγάφωνο 22W. • Μεγάλη φωτεινή οθόνη, full-matrix FSTN, για να βλέπετε όλες τις ενδείξεις, με ρυθμιζόμενο φωτισμό. • Μεγάλο 2.24” (57 mm) μεγάφωνο, για να ακούτε καθαρά και δυνατά, στις μεγάλες ταχύτητες. • Δυνατό μικρόφωνο, με έξι πλήκτρα και ανίχνευση, εύκολο στη χρήση. • Περιστροφικό κουμπί, για την επιλογή των καναλιών, με πάτημα, για να εισέλθετε. • Λειτουργία τριπλής ανίχνευσης – ακρόασης, αγαπημένων καναλιών. • Πλήκτρο άμεσης επιλογής, MOB (άνθρωπος στη θάλασσα) και εντολής <πήγαινε στο σημείο>. • Υποδοχή σύνδεσης, επιπλέον μεγαφώνου 3W. • Συσκευή και μικρόφωνο, τελείως στεγανά, σύμφωνα με (JIS 7) • Όλα τα διεθνή κανάλια. • Χωνευτή τοποθέτηση ή σε βάση, με κάλυμμα προφύλαξης • Διαστάσεις συσκευής 18Χ9,6Χ15,6cm. • Διαστάσεις μικροφώνου 8,5Χ5,1Χ3,5cm.
ΚΑΝΑΛΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ V.H.F
ΟΛΥΜΠΙΑ Ράδιο
16
Μεταξύ σκαφών
8,9,10,66,67,68,69,
71,72,73,74,77
Λιμεναρχεία Όλα τα Λιμεναρχεία
12
Ιόνιο από Κέρκυρα έως Ρίο
18
Κορινθιακός Αργοσαρωνικός
21
Θερμαϊκός μέχρι Πλαταμώνα και Γερακίνη
07
Β.Ελλάδα από Θάσο, Σταυρό, Στρατώνι Αλεξανδρούπολη
Σεμινάρια Ψαρέματος ιδιαίτερα, θεωρητικά και πρακτικά στο σκάφος, τεχνική ψαρέματος με με tai rubber.Σεμινάρια Ψαρέματος ιδιαίτερα, θεωρητικά και πρακτικά στο σκάφοςJigging
Jigging, tai rubber, ψάρεμα με μολύβι φύλακα, συρτή, hitotsu tenya, βαθιά καθετή, παραγάδια.
Σεμινάρια ψαρέματος – Θεωρία.
Jigging, tai rubber, hitotsu tenya,ψάρεμα με μολύβι φύλακα, βαθιά καθετή, παραγάδια.
ΟΜΑΔΙΚΑ ή ΙΔΙΕΤΑΙΡΑμαθήματα. Σεμινάρια ψαρέματος, Θεωρία και πράξη. Πληροφορίες : τηλ: 697-7677627
Στο εντευκτήριό του ΟΦΣΕ πραγατοποιήθηκε σεμινάριο ψαρέματος με θέμα: “jigging” και “Tai Rubber”. Εισηγητής ο Νίκος Λυμπερόπουλος, συντάκτης στα περιοδικά: “Ψάρεμα και Φουσκωτό” (της εφημερίδας “ΕΘΝΟΣ”), “FISH”, YACHTING CAPITAL και της ιστοσελίδας www.psaremagiaolous.gr
Κατά τη διάρκεια στου σεμιναρίου παρουσιάστηκαν και αναλύθηκαν οι τεχνικές, οι διαδικασίες και οι παράμετροι των παραπάνω ειδών ψαρέματος, ενώ απαντήθηκαν ερωτήσεις των παρευρισκομένων. Επίσης έγινε αναφορά στα επι μέρους χαρακτηριστικά των τεχνικών (επιλογή εξοπλισμού, είδη πλάνων, νήματα, παράμαλλα, assist, τρέσες, μολυβοκεφαλές κλπ ) ενώ ορίστηκε ημερομηνία για πρακτική εξάσκηση στο σκάφος.
ΙΣΤΟΡΙΑ
Νικόλαος Λυμπερόπουλος: “Ξεκινήσαμε μαζί από το 2003 με το περιοδικό Fish, ενώ μετά δυο χρόνια επικοινωνούσαμε αλιευτικά και από ακόμη δύο περιοδικά: Ψάρεμα και Φουσκωτό και Έθνος Κυνήγι.
Να θυμηθούμε ακόμη τους 6 τόμους που κυκλοφόρησαν με θέματα: «Συρτή βυθού, Φύλακας και Jigging», «Συρτή από σκάφος», «Τεχνικές για Καλαμάρια», «Τεχνητά Δολώματα», «Τεχνικές για Χταπόδια και Σουπιές», «Δολώματα, Καλάμια, μηχανισμοί», όπου μοιράστηκα μαζί σας τεχνικές και τρόπους ψαρέματος.
Λέγοντας «χαρακτηριστικά» ενός μηχανισμού, εννοούμε την χωρητικότητα του νήματος που θα τυλίξουμε στην μπομπίνα του, πόσα ρουλεμάν διαθέτει, την ταχύτητα τυλίγματος, το βάρος και το υλικό κατασκευής του κλπ. Κάθε κατηγορία μηχανισμών διαθέτουν τα ανάλογα χαρακτηριστικά, για αυτό θα πρέπει να τα γνωρίζουμε πριν προβούμε στην όποια αγορά.
Υλικό (material)
Όσον αναφορά το υλικό κατασκευής ενός μηχανισμού, μπορούμε να πούμε ότι παίζει καθοριστικό ρόλο στην διαμόρφωση της τιμής και στην καλή λειτουργία του προϊόντος. Διαφορετική θα είναι η τιμή ενός πλαστικού μηχανισμού διαφορετική ενός από αλουμίνιο . Το τι υλικό θα επιλέξετε, εξαρτάται από τα χρήματα που διαθέτετε. Πολλές φορές παίζει ρόλο η επιλογή ανάμεσα σε δύο όπου ο ένας μεν διαθέτει αρκετά ball bearing (ρουλεμάν) και ψηλό gear ratio (αναλογία ταχύτητος) αλλά το υλικό του δεν είναι πολύ καλό, ενώ ένας άλλος όχι τόσο ενισχυμένος αλλά από καλά υλικά να είναι ανθεκτικότερος…
Βάρος (weight)
Το βάρος του μηχανισμού παίζει καθοριστικό στην ρίψη του δολώματος. Για να έχουμε πετυχημένες βολές με το καλάμι μας – ειδικά αν ψαρεύουμε από ακτή – πρέπει να διατηρούμε ένα ισοζύγιο μεταξύ του εμπρός και του πίσω μέρους του καλαμιού. Ένα καλά ζυγισμένο καλάμι – συμπεριλαμβανομένου και του μηχανισμού- μας επιτρέπει ευκολότερη χρήση, γι’ αυτό το βάρος του μηχανισμού παίζει σημαντικό ρόλο στο συνολικό βάρος του αλιευτικού εργαλείου. Όσο το δυνατόν ελαφρύτερος μηχανισμός τόσο το καλύτερο, για όλα τα είδη ψαρέματος, είτε καθετή, είτε jigging, είτε φύλακα.
Η χωρητικότητα του καρουλιού (capacity)
Σε όλα τα μοντέλα μηχανισμών αναγράφεται – είτε πάνω στον μηχανισμό είτε πάνω στο κουτί που τον συνοδεύει – η χωρητικότητα της πετονιάς ή του νήματος. Για παράδειγμα m/mm 100/0.15 80/0.20 60/0.25 ή yds/lbs 80/4 60/6 40/8. Οι αριθμοί αυτοί υποδεικνύουν πόση πετονιά ανάλογου πάχους χωράει στο καρούλι του μηχανισμού. H χωρητικότητα παίζει καθοριστικό ρόλο στο ψάρεμα που θέλουμε να κάνουμε, διότι δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για παράδειγμα ένα μηχανισμό που παίρνει μόνο 60-80 μέτρα. Το spool (καρούλι) της μηχανής είναι το σημείο όπου δέχεται τις μεγαλύτερες αντιστάσεις, ένα καλό spool εμποδίζει την φθορά του νήματος και έχει μεγαλύτερη διάρκεια ζωής.
Ρουλεμάν (Ball bearing)
Μην παρασυρθείτε από των αριθμό των ρουλεμάν και μόνο, για την αγορά ενός μηχανισμού, η επιλογή του είναι γινόμενο παραγόντων. Ο αριθμός των ρουλεμάν καθορίζει το πόσο απαλά ή άγρια δουλεύει ο μηχανισμός μας χωρίς να σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι χρειάζεται μεγάλος αριθμός ρουλεμάν για άριστη απόδοση. Ο αριθμός τους αναγράφεται πάνω στον μηχανισμό συνήθως με την ένδειξη για παράδειγμα 6 Ball Bearing. Αυτό σημαίνει ότι ο συγκεκριμένος μηχανισμός διαθέτει έξι ρουλεμάν που διευκολύνουν την κίνηση του κεντρικού άξονα. Συνήθως ψάρια μικρού και μέτριου μεγέθους (κάτω από ένα κιλό) δεν χρειάζονται μηχανισμούς με πάνω από 3 ρουλεμάν για να τα φέρουμε στη βάρκα ή τα βγάλουμε στην ακτή. Μηχανισμοί από τρία μέχρι έξη ρουλεμάν μπορούν να θεωρηθούν ιδανικοί για τις περισσότερες τεχνικές ψαρέματος.
Αναλογία ταχύτητας (Gear ratio)
Το τύμπανο κάθε μηχανισμού γυρίζει με κάποιες συγκεκριμένες στροφές ή κάποια συγκεκριμένη ταχύτητα, με την κίνηση της μανιβέλας. Η ταχύτητα αυτή αναγράφεται είτε επάνω στο σώμα του μηχανισμού, είτε στο κουτί του, ή και στα δύο. Ο τρόπος που αναγράφεται είναι για παράδειγμα 4:1 ή 6:1 κλπ. Αυτό σημαίνει ότι για κάθε μια πλήρη περιστροφή της μανιβέλας του μηχανισμού, έχουμε τις αντίστοιχες αναγραφόμενες στροφές του τυμπάνου με το νήμα. Αν στο μηχανισμό αναγράφεται η αναλογία 6:1 σημαίνει ότι κάθε μία στροφή του χεριού έχουμε έξη στροφές του καρουλιού του μηχανισμού. Το πόσο γρήγορη και αργή πρέπει να είναι η περιστροφή, εξαρτάται από το είδος ψαρέματος που κάνουμε. Για μερικά ψαρέματα θέλουμε γρήγορη και για άλλα αργή.
Στοπερ(Drag)
Με τα στοπερ ρυθμίζουμε την αντίσταση απελευθέρωσης νήματος σε περίπτωση αντίθετης δύναμης, δηλαδή όταν κοντράρει το ψάρι. Συνήθως τα στοπερ είναι αριθμούμενα ανά δύο ή ανά ένα. Κλιμακωτά προς τα πάνω ο μηχανισμός σφίγγει και προς τα κάτω ανοίγει. Προσοχή πως δουλεύουμε τα στοπερ, διότι απότομες κινήσεις από την μία άκρη στην άλλη ίσως το μπλοκάρουν. Για να δουλέψουμε σωστά το στόπερ πάντως χρειάζεται κάποια εξοικείωση, ειδικά όταν πρόκειται για μηχανισμούς οριζοντίου τυμπάνου, όπου τα «φρένα» τα ρυθμίζουμε με τη χρήση πεταλούδας.
Ρουλεμάν απελευθέρωσης νήματος (pale).
Αυτό το ρουλεμάν (pale) οδηγεί το νήμα μέσα και έξω από το καρούλι . Πρέπει να το διατηρούμε πάντα καθαρό και να ελέγχουμε αν κινείτε κυκλικά γύρω από τον άξονα του (σε περίπτωση που ο μηχανισμός δεν είναι οριζοντίου τυμπάνου). Σε αντίθετη περίπτωση – και ειδικά αν χρησιμοποιούμε πετονιά – λόγω μεγαλύτερης τριβής θα ζεσταθεί και θα κοπεί.
Για μακροζωία.
Για να διατηρούμε τέλος τον μηχανισμό μας σε άριστη κατάσταση, πρέπει να τον ξεπλένουμε με γλυκό νερό μετά από κάθε χρήση και να τον στεγνώνουμε πριν τον αποθηκεύσουμε μαζί με το καλάμι. Δύο έως τρείς φορές τον χρόνο, αφού αφαιρέσουμε το καρούλι γρασάρουμε τον μηχανισμό με αδιάβροχο γράσο, ενώ αποφεύγουμε τη χρήση σπρέι λαδιών γιατί με τον καιρό ο μηχανισμός καταστρέφεται.
Luganus, Cabura, Inchiku, Madai και διάφορες άλλες ονομασίες – ανάλογα με το εργοστάσιο κατασκευής τους – είναι οι ονομασίες τεχνητών δολωμάτων με ενσωματωμένο βάρος, κάποιο τα τεχνητά αυτά δολώματα αποκαλούν και “καμπούρηδες”. Οι διαφορές τους είναι ελάχιστες, ενώ σε όλες τις περιπτώσεις το ψάρεμα πραγματοποιείται με τη μέθοδο του slow Sinking.
Slow Sinking
Η μέθοδος ψαρέματος slow Sinking πραγματοποιείται με ελαφρύτερα εργαλεία από αυτά του κλασσικού jigging. Το καλάμι θα πρέπει να είναι εξαιρετικά ευλύγιστο και ελαφρύ, με ευαίσθητη άκρη και να διαθέτει κορυφαίας ποιότητος δακτυλίους. Τα δολώματα που χρησιμοποιούμε είναι τεχνητά ενώ το κάθε εργοστάσιο κατασκευής δίνει τη δική του ονομασία. Χονδρικά, όλα μοιάζουν με κεφαλόποδα, έχουν μεταλλικό σώμα και σιλικονούχα πλοκάμια που ανάμεσά τους κρέμονται αγκίστρια που είναι στερεωμένα στο μεταλλικό σώμα, όπως τα luganus με τα οποία ψαρέψαμε. Στο ίδιο μοτίβο είναι και τα Madai με τη διαφορά ότι διαθέτουν κεφάλι με μεγάλο μάτι που είναι και το μεταλλικό μέρος του τεχνητού δολώματος. Η ίδια λογική ισχύει και για τα αποκαλούμενα με την γενική ονομασία fish balls. Όσον αφορά τα Inchiku, η διαφορά τους είναι ότι το μεταλλικό χρωματιστό μέρος είναι το μπροστινό μέρος του δολώματος, ενώ ακολουθεί ένα κεφαλόποδο που είναι δεμένο στο solid του μετάλλου μαζί με μονο ή διπλό assist (αγκιστρι).Τα τεχνητά αυτά δολώματα σε κοινή αλιευτική γλώσσα αποκαλούνται από τους ψαράδες και «καμπούρηδες» (εκ του cabura).
Luganus
Ο Εξοπλισμόςκαι οι ψαρότοποι.
Εξαιρετικοί γενικά ψαρότοποι είναι οι μικρές ξέρες και οι μεμονωμένοι ύφαλοι που υψώνονται από μεγάλα βάθη. Για μικρά και μεσαία φαγκριά ψαρεύουμε σε ξέρες που βρίσκονται σε βάθος από 30 έως 50 μέτρα, αλλά ανάλογα με την περιοχή μπορεί να βρεθούν και σε διαφορετικά βάθη. Ο εξοπλισμός που θα χρησιμοποιήσουμε πρέπει να είναι μεσαίου μεγέθους, δηλαδή μηχανισμοί 4000-6000, νήμα pe#08 – #1,2 παράμαλλα 0,30 – 0,35 χιλιοστά αόρατα, δυνατά και ευαίσθητα καλάμια με 1,90 – 2 μέτρα. Αν θελήσουμε να αναζητήσουμε μεγαλύτερα φαγκριά από αυτό της φωτογραφίας, πρέπει να ενισχύσουμε όλο τον εξοπλισμό, ενώ τα αγκίστρια του τεχνητού θα πρέπει να είναι 3/0-6/0. Στους ίδιους τόπους με το Φαγκρί βέβαια, κυκλοφορούν και άλλα μεγάλα ψάρια. Το δόλωμα αυτό μπορεί να προσελκύσει ακόμη συναγρίδες, ροφούς ακόμη και… σμέρνες.
Άν πρόκειται να ψαρέψουμε με την τεχνική tai rubber θα χρησιμοποιήσουμε καλάμι ελαφρύ (με αναγραφόμενη τιμή φρένων στο 1,5 κιλό), μηχανισμό για bait casting με μαγνητικά φρένα, νήμα οκτάκλωνο #pe 06 – #pe 1,2 (με προτεινόμενο το #pe0,8) και παράμαλλο δυο οργιές αόρατο 0,30 -0,35 χιλιοστά.
Fishball
Που και πως ψαρεύουμε. Όλα τα προαναφερόμενα δολώματα είναι κατάλληλα για ψάρεμα σε βάθη από 40 – 120 μέτρα, ανάλογο βεβαια ειναι και το βάρος του δολώματος. Τα τεχνητά αυτά δολώματα είναι ιδανικά για Φαγκριά, Συναγρίδες, Λυθρίνια, Σκαθάρια, αλλά και για Στείρες ή Σφυρίδες κάνοντας slow sinking ή slow jiging όπως προαναφέραμε. Οι τόποι που θα κάνουμε slow Sinking είναι ο ομαλός βυθός που βρίσκεται δίπλα από απότομα κατεβάσματα του βυθού και γενικά αμμώδεις πυθμένες, ανάμεσα ή δίπλα σε ακανόνιστα βράχια. Τα ψάρια που είναι κρυμμένα εκεί θα δουν την κίνηση και θα ορμήσουν. Με σβηστή τη μηχανή του σκάφους μας και με το αεράκι να μας παρασύρει ελαφρά, αφήνουμε το δόλωμα να κατέβει προς το βυθό. Όταν φτάσει στο πυθμένα με ελαφρά τραβήγματα του καλαμιού φροντίζουμε έτσι ώστε το δόλωμά μας να να αναπηδά με μια ελαφριά κίνηση του καλαμιού μας, μαζεύοντας νήμα με σταθερές μανιβελιές, την σωστη κίνηση του δολώματος βέβαια αναλαμβάνει η μύτη του καλαμιού. Αν ο αέρας μας παρασύρει γρήγορα, η χρήση της πλωτής άγκυρας είναι η καλύτερη λύση. Στην άπνοια χρησιμοποιούμε τον βοηθητικό κινητήρα στο πρόσω χωρίς καθόλου γκάζι αν πρόκειται να ψαρέψουμε από 70 μέτρα και άνω. Θυμίζουμε οτι τα “καλά ψάρια” πιθανότατα ακούν τον κινητήρα…
Luganus
Το φαγκρί διαφέρει από τη συναγρίδα ως προς το χρώμα αλλά και το σχήμα του κεφαλιού που έρχεται μπροστά πιο κοφτό. Σε κάποια φαγκριά το κόψιμο αυτό είναι αρκετά μεγάλο και χαρακτηριστικό, αυτά οι ψαράδες τα ονομάζουν «κορωνάτα».Είναι ψάρια εκπληκτικής ομορφιάς, με απερίγραπτους χρωματικούς συνδυασμούς όταν τα βγάζουμε από τη θάλασσα, λόγω του στρές τους. Το επιστημονικό του όνομα είναι «Pagrus Pagrus», ανήκει στην οικογένεια των σπαριδών και ζει σε βαθιά καθαρά νερά εκεί που υπάρχουν τροκάδες και ξέρες. Δυνατό και ταχυκίνητο ψάρι, διαθέτει δόντια πολύ γερά και τρέφεται κυρίως με μαλακόστρακα. Έχει χρώμα χρυσοκόκκινο και ψαρεύεται με παραγάδι, βαθιά συρτή, φύλακα, ζόκα, hitotsu tenha και φυσικά jigging, tai rubber.
Η Μεγάλη Εβδομάδα και το Ελληνικό Πάσχα σε όλη την Ελλάδα. psaremagiaolous.gr
Επιμέλεια – Φωτογραφίες: Νίκος Λυμπερόπουλος
Tώρα Μεγάλη Πασχαλιά, τώρα καλός μας χρόνος, τώρα η γης στολίζεται μ εννιά λογιώ λουλούδια, με πράσινα με κόκκινα, με αξιά και με γαλάζια. Σήμερα Χριστός Ανέστη και στους ουρανούς ευρέθη.
Συνταιριάζοντας το νόημα Πάσχα με την έννοια της Ελευθερίας, ο λαός αλλά και οι ποιητές μας, ύμνησαν την λαμπρότητα της γιορτής δίνοντας με στίχους όλη την ομορφιά μέσα στην οποία συντελείται το θαύμα της Ανάστασης. Το Άγιο Πάσχα έφτασε και τα έθιμα βγαλμένα από τα βάθη του χρόνου αναβιώνουν στις πόλεις, τα χωριά και τα νησιά της Ελλάδας. Από την Κυριακή των Βαΐων και κάθε βράδυ καθ’ όλη τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας οι πιστοί συρρέουν στις εκκλησίες για να παρακολουθήσουν με κατάνυξη τα Θεία Πάθη.
Τη Μεγάλη Δευτέρα “ο Νυμφίος έρχεται εν τώ μέσω τής νυκτός” ενώ την Μεγάλη Τρίτη στις εκκλησίες οδύρεται “η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυνή”, κατά το περίφημο ιδιόμελο τροπάριο τής μοναχής Κασσιανής. Την Μεγάλη Τετάρτη οι νοικοκυρές πλένουν και καθαρίζουν το σπίτι ενώ το απόγευμα γίνεται στην εκκλησία το Μέγα Ευχέλαιο και το βράδυ ο Μυστικός Δείπνος.
Tα Έθιμα του Πάσχα αρχίζουν κυρίως την Μεγάλη Πέμπτη γιατί από την ημέρα αυτή ξεκινούν οι προετοιμασίες για το Πάσχα. Με ένα κόκκινο πανί απλωμένο στο μπαλκόνι ή το παράθυρο που συμβολίζει το αίμα του Χριστού ξεκινούν οι προετοιμασίες για τη βραδιά της Ανάστασης ενώ την ίδια ημέρα οι νοικοκυρές σε όλη τη χώρα βάφουν τα κόκκινα αβγά. Παλιότερα η νοικοκυρά έβαζε το πρώτο αβγό στο εικονοστάσι, από όπου το έβγαζε με την πυροστιά μόνο όταν έβρεχε ή άστραφτε, για να “εξορκίσει” το χαλάζι και τις πλημμύρες. Σε κάποια χωριά μέχρι πριν από λίγα χρόνια με την μπογιά που είχε χρησιμοποιηθεί για το βάψιμο τον αβγών σημάδευαν το κεφάλι και την πλάτη των μικρών αρνιών. Όσο το κόκκινο πανί ήταν κρεμασμένο στο μπαλκόνι ή το παράθυρο οι γυναίκες δεν έπλεναν ούτε και άπλωναν ρούχα γιατί το θεωρούσαν κακό σημάδι, ενώ τα πρώτα αβγά που έβαφαν τα έστελναν μαζί με τσουρέκια στα πεθερικά τους. Στην εκκλησία ψάλλεται η μακρά ακολουθία των Παθών με τα δώδεκα ευαγγέλια και αναπαριστάνεται ξανά η Σταύρωση. Αφού τελειώσουν τα 12 Ευαγγέλια, κοπέλες αναλαμβάνουν να στολίσουν τον επιτάφιο με γιρλάντες από λευκά λουλούδια, έτσι την Μεγάλη Παρασκευή το πρωί ο επιτάφιος είναι έτοιμος για να δεχθεί το “σώμα του Χριστού” κατά την Αποκαθήλωση.
Η Μεγάλη Εβδομάδα και το Ελληνικό Πάσχα σε όλη την Ελλάδα. psaremagiaolous.gr
Η Μεγάλη Παρασκευή, είναι ημέρα πένθους, ο λαός ζει με μεγάλη κατάνυξη το Θείο Δράμα. Δεν τρώμε γλυκά για την αγάπη του Χριστού που τον πότισαν ξύδι., μόνο μαρούλι με ξύδι ή φακές με ξύδι είναι τα συνήθη φαγητά. Κανείς δεν πρέπει να πιάσει στα χέρια του σφυρί ή βελόνι, γιατί θεωρείται μεγάλη αμαρτία. Το βράδυ γίνεται ο Εσπερινός και η περιφορά του Επιταφίου. Της πομπής προπορεύεται η μπάντα ή η χορωδία που παίζει πένθιμα εμβατήρια, ακολουθούν οι ιεροψάλτες, ο κλήρος, οι μυροφόρες, τα εξαπτέρυγα, πρόσκοποι, και οι πιστοί που ψέλνουν καθ’ όλη τη διάρκεια της λιτανείας, ενώ σε όλη τη διαδρομή οι πιστοί ραίνουν τον επιτάφιο με λουλούδια και αρώματα, κρατώντας αναμμένα κεριά. Τη Μεγάλη Παρασκευή το πένθος κορυφώνεται. Ακόμη και σήμερα σε κάποια χωριά οι κάτοικοι δεν στρώνουν καν τραπέζι. Το “μενού” της Μεγάλης Παρασκευής αποτελείται από ένα πιάτο ξύδι, όπου όλοι βουτούν το ψωμί και το γεύονται, συμμεριζόμενοι το Θείο Πάθος.
Το Μεγάλο Σάββατο, μετά το τέλος της λειτουργίας της Ανάστασης, όλοι οι πιστοί φροντίζουν να πάρουν στα σπίτια τους το Άγιο φως της Ανάστασης και πριν μπουν στο σπίτι κάνουν το σημάδι του σταυρού με τον καπνό του κεριού πάνω στην πόρτα, ανάβουν το καντήλι που έχουν στα εικονίσματα και φροντίζουν να το διατηρήσουν αναμμένο όλο το χρόνο για να το ανανεώσουν και πάλι την επόμενη Ανάσταση.Στη Βόρειο, κεντρική, νότιο Ελλάδα, αλλά και στα νησιά του Ιονίου και του Αιγαίου αντλούν τις ρίζες τους από την αρχαιότητα και εξακολουθούν να επιβιώνουν αναλλοίωτα.
Η Μεγάλη Εβδομάδα και το Ελληνικό Πάσχα σε όλη την Ελλάδα. psaremagiaolous.gr
Στη Μακεδονία, οι προετοιμασίες για τη βραδιά της Ανάστασης ξεκινούν παραδοσιακά από τη Μεγάλη Πέμπτη, οπότε οι νοικοκυρές βάφουν τα αβγά τους κόκκινα, κρεμώντας κατά παράδοση ένα ομόχρωμο ύφασμα στο εξωτερικό του σπιτιού. Ως προς το κόκκινο χρώμα των αβγών, όταν ο Χριστός αναστήθηκε, πολλοί δεν το πίστευαν, μια γυναίκα που κρατούσε αβγά σε ένα καλάθι, αμφισβήτησε ότι θα μπορούσε να συμβεί κάτι τέτοιο, λέγοντας: “Θα ήταν σαν να μου λέτε ότι θα άσπρα αβγά που κρατώ, θα γίνουν κόκκινα”. Τότε, ως εκ θαύματος, τα αβγά της νοικοκυράς άλλαξαν χρώμα.
Στη Θράκη, το πρωί της Μεγάλης Δευτέρας, άνδρες με χρωματιστές σερβέτες στο κεφάλι, έβραζαν ένα αβγό, το κρεμούσαν με σπάγκο σε μία λάτα και πορπατούσαν σιγά-σιγά, έψαλλαν νεκρώσιμα, μοιρολογούσαν, έλεγαν του Χριστού το τραγούδι και το έκλαιγαν σαν να «πήγαιναν πεθαμένο». Μπρος πήγαινε ένας καθισμένος σε γάιδαρο, γύριζαν όλο το χωριό, ύστερα ανέβαιναν σε ένα ύψωμα, που το έλεγαν Τουρμπέ και εκεί το παραχώνανε. Στη δεύτερη ανάσταση, πήγαιναν και το ξεπαράχωναν ενώ ύστερα διασκέδαζαν με κρασί και τραγούδια”. Το θάψιμο του αβγού συμβολίζει την ταφή του Χριστού, ενώ όταν αυτό ξαναρχόταν στο φως, οι χωρικοί γιόρταζαν την ανάσταση του Ιησού. Όταν όμως τα σπίτια πενθούν, τα αυγά βάφονταν μαύρα.
Πέραν των αβγών, τη Μεγάλη Πέμπτη ετοιμάζονται μέχρι σήμερα και τα τσουρέκια. Παλιότερα, μία από τις κουλούρες της Μεγάλης Πέμπτης φυλαγόταν στο εικονοστάσι για να καταναλωθεί την Πρωτομαγιά, καθιστώντας τα μέλη της οικογένειας άτρωτα από τα μάγια..
Στις Σέρρες η περιφορά του Επιταφίου παραπέμπει στο τελετουργικό μιας αρχαιοελληνικής παράδοσης που αποκαλείται “Αδώνια”. Όταν ο Επιτάφιος πλησιάζει, κάθε νοικοκυρά τοποθετεί στο κατώφλι του σπιτιού της ένα τραπεζάκι, πάνω στο οποίο έχει τοποθετηθεί θυμίαμα και η εικόνα του Εσταυρωμένου, πλαισιωμένη από πασχαλιές και άλλα άνθη. Επιπλέον, ετοιμάζεται ένα πιάτο με χλόη κριθαριού ή φακής, έθιμο που παραπέμπει στους “Αδώνιδος Κήπους” της αρχαιότητας. Οι “Αδώνιδος Κήποι” συμβολίζουν τη νιότη που χάνεται γρήγορα και άδικα, όπως και ο Άδωνις που πέθανε από δάγκωμα κάπρου. Στην αρχαιότητα, κατά την πρώτη μέρα του εθίμου γινόταν η αναπαράσταση της κηδείας του και τη δεύτερη μέρα η γιορτή για την ανάστασή του.
Η Μεγάλη Εβδομάδα και το Ελληνικό Πάσχα σε όλη την Ελλάδα. psaremagiaolous.gr
Στη Βόρειο Ελλάδα οι νέοι και οι νέες έβαφαν, την Μεγάλη Παρασκευή, τα πρόσωπα τους με μπογιά προερχόμενη από φυτά και στόλιζαν τους τάφους με κίτρινα αγριολούλουδα. Ο στολισμός του επιταφίου συνδυαζόταν με τα παιχνίδια των νέων, που συναγωνίζονταν, για να φέρουν πρώτοι τα πιο όμορφα αγριολούλουδα από τα γύρω λιβάδια. Το Μεγάλο Σάββατο, οι πιστοί αρχίζουν να προετοιμάζονται για το χαρμόσυνο μήνυμα της Ανάστασης. Ήδη από το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου ψάλλεται ο μεγάλος Εσπερινός και ακούγεται για πρώτη φορά το “Ανάστα ο Θεός, κρίναι την γην”. Το βράδυ της ίδιας ημέρας ο ιερέας βροντοφωνάζει το “Χριστός Ανέστη!” μέσα σε θορυβώδεις εκδηλώσεις, οι οποίες αποτελούν πηγαίο ξέσπασμα, ύστερα από την εθιμικά υποχρεωτική ψυχική πίεση και το τελετουργικό πένθος των πιστών κατά τη Μεγάλη Εβδομάδα. Οι θόρυβοι απουσιάζουν από τη λεγόμενη “δεύτερη” Ανάσταση, που γίνεται το απόγευμα της Κυριακής του Πάσχα και είναι μια καθαρά ειρηνική εκδήλωση. Στη διάρκεια της δεύτερης αυτής Ανάστασης, όσοι είχαν φιλονικήσει και συγκρουστεί μέσα στη χρονιά, συνηθίζουν να συμφιλιώνονται, ανταλλάσσοντας φιλιά, αλλά και όλοι οι ενορίτες φιλιούνται μεταξύ τους, μετά την απόλυση της ακολουθίας της δεύτερης ανάστασης, που για αυτό το λόγο αποκαλείται και “Αγάπη”. Ένα από τα βασικότερα τελετουργικά στοιχεία της Ανάστασης είναι το αναστάσιμο φως, με κορυφαία στιγμή την πρόσκληση του ιερέα “Δεύτε λάβετε φως”. Παίρνουν τότε οι πιστοί το αναστάσιμο φως και το μεταφέρουν στα σπίτια τους. Το φως αυτό πρέπει να είναι “καινούργιο”. Για αυτό σβήνονται όλα τα φώτα στο ναό και ανάβονται από τη λαμπάδα του ιερέα, από την οποία παίρνουν το φως και οι ενορίτες.
Σε πολλές περιοχές, ακολουθεί η ρίψη στην πυρά ομοιώματος του Ιούδα ή του Οβριού. Το έθιμο αυτό που συναντάμε ακόμη και σήμερα σε ορισμένες περιοχές, αποτελεί ένδειξη αγανάκτησης των πιστών για την πράξη προδοσίας του Ιούδα.
Η Μεγάλη Εβδομάδα και το Ελληνικό Πάσχα σε όλη την Ελλάδα. psaremagiaolous.gr
Ο οβελίας. Ελληνικό Πάσχα χωρίς τον παραδοσιακό οβελία δεν νοείται. Στα χωριά η σφαγή του οβελία ακολουθεί συγκεκριμένο τελετουργικό, συμβολίζοντας τη θυσία του Χριστού. Μάλιστα, στις ορεινές περιοχές της Βόρειας Ελλάδας δεν έχει υποχωρήσει ακόμη η πίστη ότι το πασχαλινό αρνί διαθέτει προφητικές δυνάμεις, οπότε οι χωρικοί και ιδιαίτερα οι βοσκοί, επιδίδονται στην “ωμοπλατοσκοπία”, προφητεύοντας το μέλλον, με “οδηγό” την πλάτη του σφάγιου.
Αντίπασχα Ο εθιμικός κύκλος του Πάσχα συνήθως κλείνει την Κυριακή του Θωμά, που ονομάζεται και “Αντίπασχα”. Παλιότερα, όταν το αδράχτι ήταν ακόμη το κύριο αντικείμενο εργασίας για την Ελληνίδα νοικοκυρά, η Δευτέρα που ακολουθούσε την Κυριακή του Θωμά αποκαλείτο “αδραχτανάσταση” και σηματοδοτούσε την επανέναρξη των συνηθισμένων εργασιών.
Ωστόσο, σε πολλές περιοχές της Ελλάδας υπάρχουν αξιόλογα έθιμα και για την εβδομάδα της διακαινησίμου (την επομένη μετά την Ανάσταση). Αυτές τις μέρες συνηθίζονται οι περιφορές εικόνων στα χωριά και τους αγρούς με σκοπό την ευλογία του χωριού και των αγρών του για την εξασφάλιση υγείας και πλούσιας σοδειάς. Σε αυτή την περίπτωση, η εορταστική πασχαλινή περίοδος λήγει με τον εορτασμό του αγίου Γεωργίου, γιορτή με ιδιαίτερη ποιμενική σημασία.
Η Μεγάλη Εβδομάδα και το Ελληνικό Πάσχα σε όλη την Ελλάδα. psaremagiaolous.gr
Στη Ζάκυνθο. Ιδιαίτερα ενδιαφέροντα πασχαλινά έθιμα καταγράφονται στη Ζάκυνθο, όπου χρησιμοποιείται αμφιπρόσωπη ξυλόγλυπτη αγιογραφία του νεκρού Χριστού, που ονομάζεται “Αμνός”. Μετά τη λιτάνευση, το Σώμα του Χριστού τοποθετείται στον Επιτάφιο, ο οποίος και πάλι είναι ιδιόμορφος και αυτό γιατί στη Ζάκυνθο οι Επιτάφιοι δεν στολίζονται με λουλούδια, αλλά είναι ξυλόγλυπτοι, με επένδυση φύλλου χρυσού και βελούδου. Το αποκορύφωμα του Ζακυνθινού Μεγαλοβδόμαδου έρχεται το μεσημέρι της Μεγάλης Παρασκευής, όταν ξεκινά η λιτανεία του Εσταυρωμένου, από τον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου του Μώλου. Η πένθιμη λιτανεία αρχίζει υπό τους ήχους του “Ινα τι εφρύαξαν έθνη…” από την φιλαρμονική, ενώ μαζί με τον Εσταυρωμένο λιτανεύεται, και η περίφημη Εικόνα της “Mater Dolorosa”, δηλαδή της Παναγίας του Πάθους. Η λιτανεία διασχίζει σχεδόν όλη την πόλη και επιστρέφει στην πλατεία Σολωμού, όπου, πάνω σε βάθρο, ο Μητροπολίτης ευλογεί τον κλήρο και τον λαό με τον Εσταυρωμένο. Η λιτανεία καταλήγει στον ίδιο ναό, όπου γίνεται η εναπόθεση του Χριστού στον Επιτάφιο. Το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής γίνεται κανονικά σ’ όλους τους Ιερούς Ναούς η Ακολουθία του Επιτάφιου Θρήνου, χωρίς όμως λιτάνευση των Επιταφίων τους. Ο ωραιότατος ύμνος “Τον Κύριο υμνείτε…”, τονισμένος και αυτός στην Ζακυνθινή εκκλησιαστική μουσική, που ψάλλεται από όλο το λαό, και η ξακουστή “Gloria”(δόξα) ή το “κομμάτι”(Πρώτη Ανάσταση) και το σπάσιμο των πήλινων σταμνών από τις νοικοκυρές όλων των σπιτιών που διαδραματίζονται κατά την Πρώτη Ανάσταση, είναι εντυπωσιακά. Το “αντέτι”(έθιμο) θέλει, κατά τη διάρκεια της αναγνώσεως του Ευαγγελίου, να κτυπούν οι καμπάνες των εκκλησιών. Μόνο στο ναό του Πολιούχου του νησιού Αγίου Διονυσίου πραγματοποιούνται δύο ΑναστάσιμεςΘείες Λειτουργείες. Η πρώτη 1.00 π.μ. και η δεύτερη το πρωί του Πάσχα. Το απόγευμα της Κυριακής του Πάσχα γίνεται ο Εσπερινός της Αγάπης στον Ιερό Ναό του Αγίου Λαζάρου της πόλεως και λιτάνευση της επιβλητικής εικόνας της Παναγίας της Γαλανούσας καθώς και της εικόνας της Αναστάσεως. Τη Δευτέρα του Πάσχα τα περισσότερα χωριά της Ζακύνθου πανηγυρίζουν.
Η Μεγάλη Εβδομάδα και το Ελληνικό Πάσχα σε όλη την Ελλάδα. ΠΑΤΜΟΣ. psaremagiaolous.gr
Στην Πάτμο, ένα από τα πιο σημαντικά θρησκευτικά δρώμενα είναι η μεγαλοπρεπής θρησκευτική τελετή του Ιερού Νιπτήρα το πρωί της Μεγάλης Πέμπτης που βασίζεται στην Καινή Διαθήκη. Παραπέμπει σε αντίστοιχα βυζαντινά έθιμα και καθιερώθηκε, κατά την παράδοση στις αρχές του 17 ου αιώνα (περίοδος Τουρκοκρατίας) ως αναπαράσταση του Μυστικού Δείπνου. Την Μεγάλη Παρασκευή γίνεται η Αναπαράσταση της Αποκαθήλωσης στο μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου.
Η Μεγάλη Εβδομάδα και το Ελληνικό Πάσχα σε όλη την Ελλάδα. ΠΑΤΜΟΣ psaremagiaolous.gr
Την Κυριακή του Πάσχα στην Πάτμο, η ακολουθία της Δεύτερης Ανάστασης ή Εσπερινού της Αγάπης, το Ευαγγέλιο διαβάζεται σε πολλές γλώσσες. Την Τρίτη της Διακαινησίμου στην πλατεία της Αγιά-Λεβιάς στη Χώρα ο Ηγούμενος της Μονής κάνει αγιασμό και οι πιστοί προσκυνούν τα ιερά λείψανα και εικονίσματα που έχουν μεταφερθεί από τη μονή και τις ενορίες του νησιού και κρατούν χρυσοντυμένοι ιερομόναχοι. Ακολουθεί λιτανεία που καταλήγει στο μοναστήρι.
Η Μεγάλη Εβδομάδα και το Ελληνικό Πάσχα σε όλη την Ελλάδα. ΠΑΤΜΟΣ psaremagiaolous.gr
Στην Ύδρα, το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής η νεολαία του νησιού χωρίζεται σε δύο ομάδες, εκ των οποίων η μία κατευθύνεται στην εκκλησία, για να στολίσει τον Επιτάφιο και η δεύτερη πηγαίνει στο λιμάνι. Η δεύτερη αυτή ομάδα παίρνει μια βάρκα, που έχει διατεθεί από τους νησιώτες για αυτόν τον σκοπό και φτιάχνει πάνω της μια κρεμάλα, η οποία κρέμεται πάνω από τη θάλασσα.
Στη συνέχεια, οι νέοι της ομάδας δημιουργούν ένα ομοίωμα του Ιούδα, με ξερά χόρτα, ξύλα και άχυρα και το τοποθετούν στην κρεμάλα. Το βράδυ, μετά την περιφορά του Επιταφίου, νησιώτες και τουρίστες, κατευθύνονται όλοι, μαζί με τον Επιτάφιο, στο λιμάνι. Εκεί ο Ιερέας ανεβαίνει επάνω στη βάρκα, περιλούζει το ομοίωμα με βενζίνη και του βάζει φωτιά. Σε 2-3 λεπτά το ομοίωμα έχει καεί και πέφτει ολόκληρο μέσα στη θάλασσα. Το κάψιμο έχει ολοκληρωθεί και με τις ευχές των πιστών τελειώνει το εντυπωσιακό αυτό έθιμο, που τα τελευταία χρόνια πραγματοποιείται στο γήπεδο του νησιού.
Τα αερόστατα της Λαμπρής. Μοναδικό στην Ελλάδα είναι και το έθιμο των αερόστατων της Λαμπρής, που συναντάται στο Λεωνίδιο της Αρκαδίας. Τη νύχτα της Ανάστασης, αμέσως μετά το “Χριστός Ανέστη” δεκάδες πιστοί, στην πλειοψηφία τους νεαρής ηλικίας, κατευθύνονται σε ένα ξέφωτο που βρίσκεται σε μικρό λοφίσκο. Εκεί έχουν από νωρίς δημιουργήσει κατασκευές, που μοιάζουν με μικρά αερόστατα και έχουν ενσωματωμένη μια ειδική θήκη, όπου υπάρχει ένα μικρό κερί. Οι νέοι ανάβουν τα κεριά και αφήνουν τα αερόστατα ελεύθερα. Αυτά, λόγω της άνωσης του αέρα, αλλά και της ζέστης που δημιουργεί η φλόγα του κεριού, αρχίζουν να ανυψώνονται στον ουρανό. Το θέαμα που παρουσιάζεται είναι εντυπωσιακό. Εκατοντάδες φωτάκια βρίσκονται στον αέρα και ταξιδεύουν, μέχρι να σβήσουν τα κεριά, συναγωνιζόμενα τα αστέρια της εαρινής νύχτας.
Τα συναντάμε νύχτα, ή ξημέρωμα, αλλά και τις υπόλοιπες ώρες της ημέρας ανάλογα με τις διαθέσεις τους. Τα ψάχνουμε σε κεφάλια με φυκιάδες ή σε αποχές ή κοντά στον αφρό αλλά και παρακάτω, συνήθως εκεί που μαζεύονται μικρόψαρα, τα οποία αποτελούν τη λεία των καλαμαριών.
Τα καλαμάρια ψαρεύουμε με καλαμαριέρες – ψαράκια που αγοράζουμε από τα καταστήματα ειδών αλιείας, απ’ όπου μπορούμε να προμηθευτούμε και συρμάτινες αρματωσιές, ή αν προτιμάμε μπορούμε να δέσουμε τις δικές μας, χρησιμοποιώντας πετονιά.
Οι κλασσικοί ψαράδες κρατάνε τη μάνα που είναι τυλιγμένη με καρούλα στο χέρι και ανεβοκατεβάζουν μέχρι να «χτυπήσει το καλαμάρι». Αυτός είναι μεν ο κλασσικός τρόπος, εγκυμονεί όμως τον κίνδυνο να χάσουμε ένα καλό και πολύ βαρύ καλαμάρι κατά την άνοδο της πετονιάς, διότι μπορεί να έχει πιαστεί μόνο από το μακρύ λεπτό πλοκάμι του και όχι από τα μικρά. Καθώς τραβάμε την πετονιά και ενώ εκείνο ασκεί δύναμη προς τα κάτω, το πιθανότερο είναι να μην αντέξει το πλοκάμι, να σπάσει κι έτσι εμείς θα χάσουμε το καλαμάρι, ενώ εκείνο τρομαγμένο θα συμπαρασύρει και το υπόλοιπο κοπάδι, οπότε αντίο ψάρεμα…
Χρησιμοποιώντας όμως καλάμι και μηχανισμό, όχι κάποιο ιδιαίτερο, αλλά το ίδιο με αυτό που κάνουμε συρτή με μολύβι φύλακα – ή και με πιο ελαφρύ εργαλείο – όπου ο προαναφερόμενος κίνδυνος ελαχιστοποιείται, ή και μηδενίζεται. Κατά την άνοδο του καλαμαριού και όποτε αυτό ασκεί πίεση προς τα κάτω, δουλεύουν τα φρένα του μηχανισμού που έχουμε ρυθμίσει ανάλογα με το βάρος του κι έτσι το πλοκάμι δεν σπάει, οπότε οδηγούμε το καλαμάρι στη βάρκα με ασφάλεια.
Τι εργαλεία χρειαζόμαστε
Δένουμε πάνω σε πετονιά 60 mm, τρείς έως πέντε, ή και παραπάνω καλαμαριέρες – ψαράκια διαφόρων φωσφορούχων χρωμάτων για τη νύχτα, ενώ προτιμούμε έντονο κόκκινο, πράσινο ή πορτοκαλί για την ημέρα. Το παράμαλλο είναι μήκους 5 – 6 πόντων, διαμέτρου 30 – 45 mm, σε απόσταση καλαμαριέρας από καλαμαριέρα 40 έως 60 πόντους. Η απόσταση αυτή αυξάνεται όσο πιο βαθιά ψαρεύουμε. Στο τέλος δένουμε βαρίδι σε σχήμα αχλαδιού, το οποίο καλό θα είναι να διαθέτει και στριφτάρι.
Αν ψαρεύουμε ρηχά, (10 – 15 μέτρα) μπορούμε χρησιμοποιούμε μόνο μια καλαμαριέρα δεμένη σε απόσταση από το βαρίδι τόση, ώστε το ψαράκι να βρίσκεται περίπου 10 – 30 πόντους πάνω από την φυκιάδα αφού έχει πατώσει το βαρίδι.
Τρόπος ψαρέματος
Τα καλαμάρια τα ψαρεύουμε με καλαμαριέρες νύχτα με φεγγάρι, ξημέρωμα ή σούρουπο, από τον Οκτώβριο μέχρι τις αρχές Φεβρουαρίουβαθιά, ρηχά, σε κεφάλια με φυκιάδες ή σε αποχές, ή κοντά στον αφρό αλλά και παρακάτω, διότι όπως προαναφέραμε λειτουργούν ανάλογα με τις διαθέσεις τους…
Ρίχνουμε την πετονιά μας κι αφού πατώσει σηκώνουμε μισή οργιά. Καθώς η βάρκα μας μετακινείται ανεβοκατεβάζουμε το καλάμι μας αργά πάνω κάτω, σηκώνουμε λίγο και επαναλαμβάνουμε μέχρι να συναντήσουμε το κοπάδι. Κατ’ αυτό τον τρόπο τα ψαράκια-καλαμαριέρες μοιάζουν ζωντανά, έτσι τα καλαμάρια ξεγελιούνται και απλώνουν τα πλοκάμια για να τα πιάσουν. Εκείνη τη στιγμή αισθανόμαστε ένα βάρος, αμέσως τραβάμε με μια κοφτή κίνηση για να καρφώσουμε το κεφαλόποδο με τις βελόνες της καλαμαριέρας, ενώ μετά τυλίγουμε με σταθερό ρυθμό ώστε να το φέρουμε στη βάρκα. Τα φρένα του μηχανισμού τα ρυθμίζουμε ώστε τη στιγμή που το καλαμάρι κάνει το πρώτο τράβηγμα να δουλέψουν τα φρένα, ενώ μόλις σταματήσει να συνεχίζει κανονικά η άνοδός του. Το πόσο θα σφίξουμε ή θα ελευθερώσουμε τα φρένα εξαρτάται από το πόσο βαρύ είναι το καλαμάρι.
Προσοχή! Όταν επάνω στις καλαμαριέρες μας εντοπίσουμε βεντούζες καλαμαριών, αυτό σημαίνει ότι είναι χορτάτα.
Στην περίπτωση πού κοπεί πλοκάμι καθώς ανεβάζουμε το καλαμάρι, το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι ν’ αλλάξουμε θέση γιατί τρομαγμένο από το σοκ, συμπαρασύρει μαζί του όλο το υπόλοιπο κοπάδι.
Αναζήτηση και αναγνώριση
Τα καλαμάρια αναζητούμε σε σημάδια που ξέρουμε ότι κυκλοφορούν αναζητώντας τροφή, ο ιδεωδέστερος όμως τρόπος είναι η χρήση fishfinder. Το συγκεκριμένο που χρησιμοποιούμε τα απεικονίζει ως μικρές κάθετες διακεκομμένες μαύρες γραμμές, όπως βλέπετε στη σχετική φωτογραφία. Σε άλλα βυθόμετρα μπορεί να είναι κόκκινες, μπλε ή πράσινες, ανάλογα την μάρκα και τον τύπο.
Ρώτα για καλαμάρια
Κατά τις 8.00 το πρωί και μετά από μια σύντομη πλεύση, σταματήσαμε και βγάλαμε τα εργαλεία πού είχαμε ετοιμάσει. Άγκυρα δεν ρίξαμε, αφήσαμε το σκάφος να παρασύρεται από το τριάρι που φυσούσε.
Το βυθόμετρο έδειχνε από 85 – 90 μέτρα, ήταν η ξέρα που θέλαμε με τις πυκνές φυκιάδες, όπου συχνάζουν ψαράκια και στήνουν τα καρτέρια τους τα καλαμάρια για να φάνε.
Τα ψεύτικα ψαράκια μας ήταν στη θέση τους δεμένα όπως προαναφέραμε, οι πετονιές ξετυλίχτηκαν και οι μολυβήθρες άρχισαν την τρελή τους πορεία προς το βυθό. Σε λίγη ώρα είχαμε τα πρώτα αποτελέσματα, η καλαμαριέρα είχε τσακώσει από τα μουστάκια το πρώτο καλαμάρι πού ακολούθως οδηγήθηκε στο ψυγείο, αφού έριξε μια γερή πιτσιλιά !
Το ανέβασμα του καλαμαριού, χαρακτηρίζεται απ’ το σημαντικό βάρος – αντίσταση στην πετονιά, που οφείλεται στο γεγονός ότι το ανοίγει σαν ομπρέλα, ενώ όταν βγει στην επιφάνεια μαζεύεται απότομα και αποβάλει νερό. Αυτός είναι άλλωστε και ο τρόπος με τον οποίο κινείται μέσα στην θάλασσα. Η αντίσταση του καλαμαριού είναι σημαντική, αν δε ένα καλαμάρι είναι μεγαλύτερο από κιλό, τότε πραγματικά για να το ανεβάσουμε με το χέρι χρειάζεται κόπος. Με καλάμι και μηχανισμό όμως τα πράγματα απλοποιούνται.
Κάποιες φορές χρειάστηκε να μειώνουμε ή να αυξάνουμε τα μέτρα της πετονιάς μας για να βρίσκουμε το κοπάδι, πάντως η τύχη μας χαμογελούσε εκείνη την ημέρα, δεν είχαμε παράπονο!
Όταν πια τα κεφαλόποδα «έκοψαν», πήραμε το δρόμο του γυρισμού. Φτάνοντας στο λιμάνι μας περίμενε η υπόλοιπη συντροφιά, με ένα καλό καμπερνέ και την ψηστιέρα έτοιμη!
Η βασικότερη ενέργεια στο ψάρεμα από το σκάφος για να έχουμε αλιευτική απόδοση, είναι η ακινητοποίησή του στο σημάδι που έχουμε επιλέξει για να ψαρέψουμε.
Στην περίπτωση της άγκυρας ρίχνουμε πολλά μέτρα αγκυρόσχοινο με αλυσίδα που μας κρατάει μεν σταθερούς, αν όμως αλλάξει λίγο ο αέρας φεύγουμε από το σημάδι και πρέπει να μαζέψουμε και να ξαναρίξουμε…
Στην περίπτωση της πλωτής, μας διατηρεί για λίγο στο σημάδι αλλά κάθε τόσο πρέπει να τη μαζεύουμε, να επιστρέφουμε στο σημάδι και να την ξαναρίχνουμε.
Και στις δύο περιπτώσεις ξοδεύουμε χρόνο από το ψάρεμα και χρήμα από την κατανάλωση βενζίνης – ειδικά σε πολύωρα ψαρέματα…
Η καλύτερη, όχι ανέξοδη αλλά αποδοτικότατη λύση στο ψάρεμα είναι ένας ηλεκτρονικός – ηλεκτρικός κινητήρας-άγκυρα που φροντίζει να μας διατηρεί ακινητοποιημένους στο σημάδι που έχουμε διαλέξει. Τοποθετείται κυρίως στην πλώρη του σκάφους, (αν και έχουμε δει και κατασκευές στην πρύμνη).
Δείτε στο video πως λειτουργεί η «έξυπνη» ηλεκτρονική άγκυρα Minnkota στο ψάρεμα από σκάφος:
Η «έξυπνη» ηλεκτρονική άγκυρα MinnkotaRiptideTerrovaiPilotLink
Η ηλεκτρική εξωλέµβια µηχανή Minn Kota i-Pilot, έχει ενσωµατωµένο δέκτη GPS και εργονοµικό ασύρµατο τηλεχειριστήριο µε οθόνη LCD, από το οποίο εκτελούνται όλες οι ρυθµίσεις και ο χειρισµός της μηχανής. Επιλέγουµε το σημάδι για να ψαρέψουµε κι αν το σκάφος παρασυρθεί περισσότερο από δυο µέτρα µακριά, το i-Pilot µας επαναφέρει αυτόµατα στο προεπιλεγμένο μας σηµείο µε τη βοήθεια της λειτουργίας Spot-Lock, δηλαδή σαν έξυπνη ηλεκτρονική άγκυρα.
Φτάνοντας στο σημάδι, κατεβάζουμε τη μηχανή στο νερό, ενεργοποιούμε το Spot-Lock, και αυτό µε τη βοήθεια του ενσωματωμένου GPS εκτελεί κινήσεις διορθώνοντας συνεχώς τη πορεία µας αφού στρίβει, και δίνει πρόσω – ανάποδα ανάλογα µε τον αέρα η το ρεύμα που επικρατεί. Μπορούμε επίσης να ρυθμίσουμε ταχύτητα και κατεύθυνση µε το ασύρματο τηλεχειριστήριο, από οποιοδήποτε και αν βρισκόμαστε.
i-Pilot και Record Track
Το i-Pilot που διαθέτει, έχει έξι μνήμες για αποθήκευση σημείων και μπορεί να πραγματοποιήσει πλοήγηση αυτόματα ανά πάσα στιγµή. Το i-Pilot επίσης µπορεί να αποθηκεύσει έως και έξι διαδροµές, µήκους 2 µιλίων η κάθε µία, τις οποίες µπορούµε να επαναλάβουµε σε οποιαδήποτε κατεύθυνση επιλέξουµε. Με το Record Track µπορούµε να αποθηκεύσουµε και να επαναλάβουµε όσες διαδροµές έχουν ήδη πραγµατοποιηθεί.
Αυτόµατος πιλότος
Η «έξυπνη» ηλεκτρονική άγκυρα Minn Kota i-Pilot, διαθέτει ένα σύστημα αυτόµατου πιλότου, με ενσωματωμένο GPS, για να διατηρήσει την πορεία και την ταχύτητα του σκάφους µε ακρίβεια, στην κατεύθυνση που επιθυμούμε, είτε λόγω ανέμου, κυματισμού ή ρευμάτων. Ακόµη, µε τη λειτουργία Cruise control, έχουμε τη δυνατότητα να ρυθµίσουμε µε ακρίβεια την ταχύτητα του σκάφους µε 0,1 mph.
Το ραντεβού δόθηκε και οι τρείς φίλοι συναντηθήκαμε λίγο πριν την ανατολή του ήλιου σ ένα υπέροχο τόπο! Η συγκεκριμένη εποχή «κρατούσε» Παλαμίδες και Λούτσους. Αγαπάμε το spinning που ανέκαθεν μας εντυπωσιάζει και μας δίνει πολλά και καλά ψάρια.
Το spinning είναι μία μορφή ψαρέματος που στηρίζεται στα τεχνητά δολώματα, χρησιμοποιούμε λεπτά εργαλεία ώστε τα ψάρια να μην πονηρεύονται και στηρίζεται στο να κουράσουμε το ψάρι πρίν το φέρουμε σχεδον εξαντλημένο στην απόχη μας.
Light Rock Fishing και Heavy Rock Fishing είναι οι ονομασίες που έδωσαν οι Ιάπωνες στο ψάρεμα με τεχνητά δολώματα.
Τα spinning καλάμια έχουν μήκος από 2,40 έως 2,70 μέτρα με κοντή λαβή, η μύτη τους έχει γρήγορη επαναφορά ώστε να μπορεί να δίνει κίνηση στο συγκεντρωμένο βάρος που έχει ένα πλανάκι χωρίς να λυγίζει υπερβολικά. Στο LRF μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε και σκληρά δολώματα που δημιουργούν δόνηση μέσα στο νερό όπως τα vibration ή τα sinking pencil.
ΚΑΛΑΜΙΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟI ΝΗΜΑΤΑ ΠΑΡΑΜΑΛΛΑ και ΨΑΡΑΚΙΑ
Τα καλάμια οι μηχανισμοί τα νήματα τα παράμαλλα και τα ψαράκια που χρησιμοποιήσαμε ήταν:
Καλάμι 2,74 μέτρα με cw 21-56, μηχανισμός 4000 6,2/1, 0,37 mm αόρατο παράμαλλο και νήμα P 1,2.
Όσον αφορά το ψαράκι η παλαμίδα άρπαξε σε ένα Duo Lance 14,5 cm με βάρος 25,5 gr.
Καλάμι 2,70 μέτρα με cw 10-30, μηχανισμό 3000 5,2/1 νήμα P1 και αόρατο παράμαλλο 0,31. Ο Λούτσος άρπαξε σε ένα ψαράκι Kentozo 12,5 cm 17 gr.
ΤΟ ΨΑΡΕΜΑ ΜΑΣ
Στο συγκεκριμένο ψάρεμα μας τίμησε ένας καλός Λούτσος και μια Παλαμίδα δυόμισι κιλά.
Ο Λούτσος είναι ψάρι που κυνηγάει σε πολλές συνθήκες, με αεράκι, και με λαδιά, αν μπει σε ένα χώρο για να κυνηγήσει, θα το κάνει και με το παραπάνω. Όπως είναι φυσικό, ένα ελαφρύ κατσάρωμα μπορεί να τον κάνει πιο επιθετικό, όμως υπάρχουν και βραδιές που το ψάρι αυτό κυνηγάει έντονα στη λαδιά.
Όταν ο καιρός είναι κάλμα τα μικρά ψαράκια κινούνται εντονότερα στην επιφάνεια και του τραβάει τη προσοχή. Όταν μπαίνουν κοπάδια λούτσων διαφορετικών μεγεθών στον ίδιο χώρο, τότε οι μεγαλύτεροι κάθονται χαμηλά και οι μικρότεροι ψηλότερα. Οι μικρότεροι τρώνε το ψιλό στην επιφάνεια, και οι πιο μεγάλοι τρώνε ότι περάσει από πάνω τους. Με έντονο κύμα μπορούμε να τους βρούμε και σε βραχώδεις παραλίες να κυνηγάνε μέσα στην ημέρα.
Ανεξάρτητα τον καιρό ο Λούτσας επιλέγει στρατηγικές θέσεις επίθεσης που κρίνονται από τα ρεύματα και την πορεία των μικρόψαρων.
Η Παλαμίδα ανήκει στην οικογένεια των σκομβροειδών στην οποία συναντάμε, ανάμεσα σε όλα τα τονοειδή. Πρόκειται για ένα είδος ψαριού από τα πιο γρήγορα και δυνατά μέσα στην θάλασσα. Το πιο συνηθισμένο μέγεθος που την συναντάμε είναι αυτό με βάρος μεταξύ των 2 και 4 κιλών ενώ δύσκολα ξεπερνά τα 10 κιλά. Το στόμα της διαθέτει πάνω και κάτω, μια σειρά μικρά αιχμηρά δόντια και το χαρακτηριστικό της είναι η μπλε ράχη με τις διαγώνιες σκούρες ραβδώσεις. Αυτές οι ραβδώσεις είναι ξεχωριστές για κάθε ψάρι, αποτελώντας την ταυτότητα του ενώ κατά την διάρκεια της ζωής του αλλάζουν μορφή όσο αυτό μεγαλώνει ηλικιακά.
Η Παλαμίδα βρίσκεται σε μια διαρκή μετακίνηση από τόπο σε τόπο, ακολουθώντας ή ψάχνοντας τα μεγάλα κοπάδια σαρδέλας ή άλλων ειδών μικρών ψαριών. Συμβιώνει μαζί με άλλα ψάρια του είδους της σχηματίζοντας κοπάδια και τρέφεται κυρίως με μικρά ψάρια και καλαμάρια.
Το eging fishing σημαίνει απλά “ψάρεμα με καλαμαριέρες” για σουπιές ή καλαμάρια με καλάμι από την ακτή. Εμείς οι ερασιτέχνες τις σουπιές ψαρεύουμε με καλαμαριέρες νύχτα με φεγγάρι, τις πρώτες πρωινές ώρες, ή λίγο πριν νυχτώσει.
ΠΩΣ ΨΑΡΕΥΟΥΜΕ ΤΙΣ ΣΟΥΠΙΕΣ Τις Σουπιές μπορούμε να τις πιάσουμε ψαρεύοντας από την ακτή, αρκεί να ξέρουμε τους τόπους που θα τις αναζητήσουμε. Ως αλιευτικό εργαλείο χρησιμοποιούμε τα ειδικά καλάμια με την ένδειξη egging, μηχανισμό 2500 – 3000, με νήμα pe 0,8 και 30mm παράμαλλο, με καλαμαριερες-γαριδα σε διάφορα χρώματα 2,5 ή 3,5. Μπορούμε βέβαια να χρησιμοποιήσουμε και ένα κοινό καλάμι της αρεσκείας μας με μηχανισμό, όπως ένα ελαφρύ καλάμι για spinning (δηλαδή για συρτή ακτής) αρκεί να είναι κατάλληλο σε βάρος με τις καλαμαριέρες που θα χρησιμοποιήσουμε. Δεν είναι η “απόλυτη” επιλογή, αλλά θα κάνουμε το ψάρεμά μας… Δένουμε πάνω σε λεπτό παράμαλλο περίπου ενός μέτρου 1 καλαμαριέρα – ψαράκι ή γαρίδα διαφόρων φωσφορούχων χρωμάτων, έντονο κόκκινο, πράσινο ή πορτοκαλί λευκό ή συνδυασμό χρωμάτων.
Πετάμε στην θάλασσα και μόλις το ψαράκι προσθαλασωθεί και πάρει βάθος, αρχίζουμε να μαζεύουμε νήμα κάνοντας 2-3 απότομα τραβήγματα . Τη βλέπει η σουπιά, επιτίθεται, πιάνεται στις βελόνες της καλαμαριέρας, εμείς μαζεύουμε την πετονιά με τη χρήση του μηχανισμού μας και φέρνουμε το κεφαλόποδο έξω. Καλό θα είναι να χρησιμοποιήσουμε απόχη γιατί αν δεν έχει πιαστεί καλά από τα μουστάκια, μπορεί να «ξεβελονιαστεί» και να μας φύγει. Αυτός είναι ένας πολύ καλός τρόπος για να συλλάβουμε το βράδυ 4 – 5 σουπιές, που την επόμενη ημέρα θα γίνουν δόλωμα στο ψάρεμα με μολύβι φύλακα. Ας μην ξεχνάμε ότι η σουπιά είναι από τους αγαπημένους μεζέδες της συναγρίδας, ενώ την προτιμούν τα μεγάλα τσαούσια και τα φαγκριά. Μια άλλη καλύτερη λύση είναι ίσως να καταλήξει στο τηγάνι ή στα κάρβουνα γιατί πρόκειται για σούπερ μεζέ !!!
ΟΙ ΣΟΥΠΙΕΣ ΩΣ ΔΟΛΩΜΑ Για να δολώσουμε τις σουπιές για ψάρεμα απο την ακτή, προχωρούμε στην παρακάτω διαδικασία: Τις Καθαρίζουμε και τις ξεπετσιάζουμε. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το σώμα σε λωρίδες ή κομμάτια (ανάλογα το ψάρεμα), ενώ το κεφάλι και τα πλοκάμια γίνονται υπέροχες «φούστες» στο surfcasting. Ζωντανή η σουπιά είναι υπέροχο δόλωμα στο ψάρεμα με μολύβι φύλακα περνώντας ένα ή 2 αγκίστρια (υπάρχει και σχετικό εξειδικευμένο θέμα).
Η ΣΟΥΠΙΑ Η Σουπιά, ή «Σηπία η κοινή» όπως είναι το επιστημονικό της όνομα ανήκει στην οικογένεια των κεφαλόποδων και διαθέτει 10 πλοκάμια, εκ των οποίων τα δυο είναι μεγαλύτερα. Μετά το κεφάλι επεκτείνεται το κυρίως σώμα που στην επάνω πλευρά του διαθέτει αυγοειδές όστρακο, το λεγόμενο κόκαλο της σουπιάς. Στο πίσω τμήμα του σώματός της βρίσκεται ο αδένας που εκκρίνει ένα μαύρο υγρό που ονομάζουμε μελάνι, μέρος του οποίου απελευθερώνει όταν αισθανθεί ότι κινδυνεύει. Με αυτό τον τρόπο θολώνει τα νερά και βρίσκει την ευκαιρία να ξεφύγει. Τρέφεται με γαρίδες και μικρά ψάρια, ενώ έχει την ικανότητα ν’ αλλάζει τα χρώματά της και να τα προσαρμόζει ανάλογα με το περιβάλλον στο οποίο βρίσκεται. Το μελάνι της χρησιμοποιείται στην ζωγραφική ενώ το κόκαλό της κονιορτοποιημένο είναι θαυμάσια σκόνη για καθαρισμό δοντιών!
